استاد روح الله خالقى
خالق «اى ايران»
فيروزه مظفرى
روح الله خالقى در سال ۱۲۸۵ هجرى شمسى در شهر كرمان متولد شد. موسيقى را با ساز تار شروع كرد. سپس در محضر ميرزا رحيم كمانچه كش به يادگيرى ويولن پرداخت. مدتى هم در نزد رضا محجوبى به تمرين و يادگيرى ويولن مشغول گشت تا اينكه در سال ۱۳۰۲ هجرى شمسى وارد مدرسه موسيقى كلنل علينقى وزيرى شد. خالقى كه از اولين هنرجويان اين مدرسه تازه تاسيس بود، اين بار نزد كلنل علينقى وزيرى كه هنرآموخته اروپا بود به يادگيرى شيوه صحيح ويولن نوازى و تئورى موسيقى پرداخت و به واسطه استعداد شگرفش در موسيقى و نوازندگى ويولن به اركستر هنرستان پيوست. روح الله خالقى كه سخت تحت تاثير كلنل وزيرى و شيوه آهنگسازى و نوازندگى او بود دعوت وزيرى را براى تدريس در هنرستان پذيرفت و بنابراين در نوزده سالگى جزء جوان ترين معلمين ويولن هنرستان محسوب مى شد.خالقى همزمان با تدريس در هنرستان به دانشسراى عالى رفته و در رشته ادبيات فارسى به تحصيل پرداخت. در سال ۱۳۲۳ ه ش با همكارى بسيارى از ديگر هنرمندان موسيقى «انجمن دوستداران موسيقى ملى» را تاسيس كرد و با اين انجمن كنسرت هايى را براى دوستداران موسيقى اجرا كرد كه بسيار مورد استقبال و تاييد مردم قرار گرفت.
در سال ۱۳۲۸ ه ش زمانى كه تدريس موسيقى ايرانى از برنامه كار هنرستان موسيقى حذف شده بود خالقى از تدريس در اين هنرستان كناره گيرى و خود هنرستان موسيقى تاسيس كرد.
خالقى از سال ۱۳۳۸ به فعاليت در راديو پرداخت و رهبرى اركستر گل ها را برعهده گرفت. همچنين در دو برنامه «يادى از هنرمندان» و «ساز و سخن» به اجرا و تنظيم آثار نغمه پردازان پيشين نظير عارف قزوينى و على اكبر شيدا و... پرداخت.
فعاليت اصلى و دلخواه خالقى در هنر موسيقى، آهنگسازى بود. آثار موسيقى خلق شده توسط خالقى را مى توان به سه دسته تقسيم كرد:
۱- آهنگ باكلام مانند مى ناب و حالا چرا (شعر: شهريار- آواز: بنان)
۲- آهنگ هاى بدون كلام (رنگارنگ و اتود هاى ويولن، رنگ و پيش درآمد...)
۳- سرود ها همچون سرود اى ايران (با شعر حسين گل گلاب و آواز: بنان)
سرود اى ايران با صداى زنده ياد بنان براى اولين بار در ۲۷ مهر ۱۳۲۳ در تالار دبستان نظامى دانشكده افسرى فعلى توسط انجمن موسيقى ملى به رهبرى روح الله خالقى اجرا شد. خالقى در اين باره مى گويد: «در آن زمان كشور ما را قواى انگليس، روس و آمريكا اشغال كرده بودند و جنگ دوم بين المللى هنوز ادامه داشت، تظاهرات ملى انجام نمى شد، زيرا وضع آماده نبود ولى آهنگ و شعر اين سرود احساسات ملى را سخت برانگيخت و مخصوصاً در مقابل خارجيان كه در آن مجلس كنسرت حضور داشتند اولين ضربه به طور غير مستقيم بر پيكر ارتش خارجى كه ناخوانده مهمان ما بودند زده شد.»
همچنين كتاب سرگذشت موسيقى ايرانى يكى از تاليفات خالقى است كه در آن به شرح تاريخچه اى از موسيقى ايران مى پردازد.
روح الله خالقى در ۲۱ آبان ۱۳۴۴ ه.ش بر اثر بيمارى زخم معده در يكى از بيمارستان هاى شهر سالزبورگ در اتريش درگذشت. از وى سه فرزند به نام هاى گلنوش، فرهاد و فرخ به يادگار مانده است. گلنوش خالقى نيز هنرآموخته هنرستان موسيقى ملى و هنرستان عالى موسيقى در رشته پيانو است. گلنوش خالقى در سال ۱۳۶۹ ه.ش در بيست و پنجمين سالروز درگذشت پدرش به ايران سفر كرد و آلبومى با عنوان مى ناب منتشر ساخت كه در اين آلبوم تعدادى از مشهورترين آثار خالقى با تنظيمى تازه براى اركستر، با صداى كاوه ديلمى ارائه شده است.
بالاترین|
+| نوشته شده توسط آرش در یکشنبه چهارم دی 1384 و ساعت 2:36 |
